Notice: wp_enqueue_script was called incorrectly. Scripts and styles should not be registered or enqueued until the wp_enqueue_scripts, admin_enqueue_scripts, or login_enqueue_scripts hooks. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 3.3.) in /var/www/vhosts/inweb.kz/old.kazniizr.kz/wp-includes/functions.php on line 3177

Strict Standards: call_user_func_array() expects parameter 1 to be a valid callback, non-static method MslsPlugin::init_widget() should not be called statically in /var/www/vhosts/inweb.kz/old.kazniizr.kz/wp-includes/plugin.php on line 429

Strict Standards: Accessing static property MslsRegistry::$arr as non static in /var/www/vhosts/inweb.kz/old.kazniizr.kz/wp-content/plugins/multisite-language-switcher/includes/MslsRegistry.php on line 52
БИОХИМИЯ ЖӘНЕ ДӘН САПАСЫ ЗЕРТХАНАСЫ -
Strict Standards: call_user_func_array() expects parameter 1 to be a valid callback, non-static method easyFancyBox::enqueue_styles() should not be called statically in /var/www/vhosts/inweb.kz/old.kazniizr.kz/wp-includes/plugin.php on line 429

Strict Standards: call_user_func_array() expects parameter 1 to be a valid callback, non-static method easyFancyBox::register_scripts() should not be called statically in /var/www/vhosts/inweb.kz/old.kazniizr.kz/wp-includes/plugin.php on line 429

Strict Standards: call_user_func_array() expects parameter 1 to be a valid callback, non-static method easyFancyBox::main_script() should not be called statically in /var/www/vhosts/inweb.kz/old.kazniizr.kz/wp-includes/plugin.php on line 429

БИОХИМИЯ ЖӘНЕ ДӘН САПАСЫ ЗЕРТХАНАСЫ


Strict Standards: Accessing static property MslsRegistry::$arr as non static in /var/www/vhosts/inweb.kz/old.kazniizr.kz/wp-content/plugins/multisite-language-switcher/includes/MslsRegistry.php on line 42

БИОХИМИЯ ЖӘНЕ ДӘН САПАСЫ ЗЕРТХАНАСЫ

Дән сапасын технологиялық бағалау зертханасы 1961 жылы, алдымен В.Р.Вильямс атындағы  Қазақ егіншілік ҒЗИ-ның бидай селекциясы бөлімінің құрамынан   жасақталды. Зертхананың құрылу мақсаты –  технологиялық бағалау қорытындысына сәйкес, тұқым сапасы бойынша бидайдың селекциялық процессін қамтамасыз ету.

Зертхана жетекшілері:

1961-1990 жж. М.П.Сейфуллина, а.ш.ғ.канд.;
1991-1992 жж. Б.Т.Надиров, б.ғ.д.;
с 1992 ж. – қазіргі уақытқа дейін – А.И.Абуғалиева, б.ғ.д., профессор.

Abugalieva_AIА.И.Абуғалиева, биохимия және дән сапасы зертханасының меңгерушісі,
б.ғ.д.,  профессор

 Зерттеулерінің негізгі бағыттары

Әдістемелік әзірлемелер (дән сапасының биохимиялық детерминантасының сипаттамасы және зерттеуі;  дән сапасының жаңа бағалау әдістерін әзірлеу; аналитикалық негізді автоматтандырылған экспресс-жүйелерге ауыстыру);

Дән сапасының генетикалық жүйелерін маркерлеу және дәнді пайдаланудың соңғы типі бойынша селекциялық бағдарламаладың дифференциациясын қамтамасыз ететін  бағалаушы  жүйесін жетілдіру (бидай – нан пісіруші, кондитерлік, макарон, арпа – сыра пісіруші, жарма, мал азықтық, т.б.), мал азықтық және  азықтық емес (биотехнологиялық) пайдалану мен селекцияны  MAS-деңгейге (marker assisten selection) ауыстыру.

Құрғақшылықтың әсерінен күйзелістік жағдайларда дән сапасын қалыптастырудың мониторингі;

Топырақ-өсімдік-өнім (астық) жүйесінде биохимиялық, технологиялық қасиеттері мен экологиялық қауіпсіздік және қоректік құндылық парамертлері бойынша ауылшаруашылық өнімдері сапасының  мониторингі;

Бидай, арпа, тритикале, жүгері, қытайбұршақ, күріштің, т.б. генетикалық ресурстарының коллекцияларын қалыптастыру және тіркеу үшін жоғары сапалы үлгілер (донорлар мен көздер) бойынша мәліметтер базасын жасау;

Ортаның әрекеттесу генотипі модельдерінің негізінде  өнім мен сапа бойынша тұрақты түрлі технологиялық типтегі ауылшаруашылық дақылдарын өсіру аймақтарын анықтау және оңтайландыру;

Жетістіктері:

  • Дән сапасын технологиялық бағалау зертханасының қатысуымен ауылшаруашылық дақылдардың 8 түрі бойынша 40-тан астам сорт жасалды, соның ішінде жұмсақ бидай бойынша 20 күшті және бағалы және нан пісіру бағытындағы тритикаленің Таза сорты; кондитерлік бидайдың 3 сорты, ұзын дәнді күріштің, азықтық құмайжүгерінің, жүгері будандарының 2 сорты;
  • ИК – спектроскопия – дән сапасы мониторингі үшін теңдестіру кешені жасалды;
  • Сапаға бидай селекциясында ақуыздық маркерлерді пайдаланудың регламенті әзірленді (ҚР 4 патенті, мәліметтер базасы және бағдарламалық амалдардың алгоритмдері мен тәсілдеріне 14 авторлық куәлік);
  • Күздік жұмсақ бидайдың алғашқы аудандастырылған Богарная 56 (1981) сорты  дән сапасы бойынша бөлудің арқасында іріктелді;
  • Биологиялық және технологиялық деңгейлерді құрайтын бидай селекциясында дән сапасын бағалау жүйесі әзірленді;
  • Генетикалық (маркерлер), биохимиялық (ИК-талдау) және технологиялық (қайта өңдеу) қамтамасыз етуде едәуір тиімді болатын «болжам-бағалау-сапа талдауы» жүйесі жасалды және енгізілді;
  • Дәнді дақылдардың қазақстандық  аудандастырылған сорттарының полиморфтығы мен біртектілігі,   арпа, бидай және жүгерінің сорттық гендік қорын тіркеу, сәйкестендіру және төлқұжаттау кезінде бейімделудегі   ролі анықталды;
  • Сапа мен өнімділік класстарын қалыптастырудың тұрақтылығы бойынша қазақстандық бидай мен арпаның коммерциялық сорттары  ранжирленді және карталанды;
  • Экспорттаушы-мемлекеттердің халықаралық талаптары бойынша жаздық және күздік жұмсақ бидайдың сорттық гендік қорының бәсекеге қабілеттілігі орнатылды;
  • Зертхана зерттеулері материалдарын пайдалана отырып, 8 кандидаттық және 2 докторлық диссертация қорғалды.

Халықаралық әріптестік

ICC – Ғылым және астық технологиясы Халықаралық қоғамы;  ААСС – астық дақылдары химиктерінің Америкалық Қауымдастығы;   CIMMYT – Бидай мен жүгеріні жақсарту жөніндегі халықаралық орталық  (Мехико, Мексика); ИКАРДА – қуаңшылық аймақтарда зерттеулердің  халықаралық орталығы;   (Алеппо, Сирия); ИНТАС; IRRI – күрішті зерттеудің халықаралық орталығы   (Филлипин); БӨШИ (Санкт-Петербург, Ресей); ISTA – тұқымдарды тестілеудің халықаралық қауымдастығы; UPOV – селекциялық жетістіктерді қорғау одағы.

Зертхана СИММИТ, ИНТАС, ИКАРДА, Дүниежүзілік банк (Қазақстан) ГТЦ-ның халықаралық жобаларының орындаушысы  болып табылады.

Зертханамен ұсынылатын қызметтер

Ауылшаруашылық дақылдарының сапасына биохимиялық және технологиялық талдау жасау;

Өткізімге түсетін ауылшаруашылық дақылдарының элиталық және репродукциялық тұқымын зертханалық сорттық тексеруден өткізу.

Байланыс мәліметтері

«Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ҒЗИ» ЖШС, Алматы облысы, Қарасай ауданы, Алмалыбақ а., Ерлепесов к., 1.  Биохимия және дән сапасы зертханасы.
Абуғалиева Айгүл Ізтілеуқызы, биохимия және дән сапасы зертханасының меңгерушісі, б.ғ.д., профессор
Телефон/факс: +7 (727) – 3883925, +7 (72771) – 53130,
E-mail:  kiz_abugalieva@mail.ru